Psikodinamik terapi [psychodynamic therapy], psikanalitik terapiden türetilmiştir ve her ikisi de Sigmund Freud’un çalışmalarına dayanır. Psikodinamik terapi, psikanalizin kuram ve ilkeleri temel alınarak geliştirilmiş, konuşmaya dayalı, derinlemesine bir terapi biçimidir. Terapötik bir ortamda sorunlar hakkında konuşmanın birey açısından son derece değerli olabildiği görülmektedir. Karşılaştırmalı olarak bakıldığında ise psikodinamik terapi, hasta-terapist ilişkisinden ziyade hastanın dış dünyasıyla kurduğu ilişkiye daha fazla odaklanır.

Psikodinamik psikoterapi [psychodynamic psychotherapy] terimini anlamak için, bu kavramı oluşturan kelimelerin kökenlerine bakalım:

1. Psycho- (Psiko-): Yunanca “psyche” (ψυχή) kelimesinden gelir ve zihin, ruh, can anlamındadır. Antik Yunanca’da “psyche” bireyin zihinsel ve ruhsal yapısını ifade eder. Psiko- öneki, bireyin içsel duygusal ve zihinsel süreçlerine işaret eder.
2. Dynamic (Dinamik): Bu kelime, Yunanca “dynamis” (δύναμις) kelimesinden türemiştir ve güç, kuvvet, hareket anlamına gelir. “Dinamik” terimi, bireyin zihin ve ruh dünyasında sürekli bir değişim, hareket ve etkileşimi temsil eder. Psikodinamik terapi, zihin ve ruhun durağan değil, sürekli gelişen ve dönüşen bir süreç olduğunu vurgular.
3. Psycho-therapy (Psikoterapi): “Therapy” kelimesi de Yunanca “therapeia” (θεραπεία) kelimesinden gelir ve tedavi, bakım anlamına gelir. “Therapeia”, fiziksel ya da ruhsal sağlığı iyileştirmek amacıyla yapılan bakım ve tedavi anlamındadır. Psikoterapi, zihinsel ve duygusal iyileşmeyi hedefleyen bir süreçtir.

Psikodinamik psikoterapi, bu kelime kökenlerine dayanarak, zihinsel ve duygusal süreçler arasındaki bilinçdışı güçlerin dinamik yapısını anlamaya ve çalışmaya odaklanan, tedavi edici bir süreç olarak tanımlanabilir. Terapinin temel amacı, bireyin geçmiş deneyimlerinden, özellikle çocukluktan gelen bilinçdışı düşünce ve duyguların güncel yaşamını nasıl etkilediğini keşfetmek ve bu dinamikleri ortaya çıkararak kişinin içsel çatışmalarını çözmesine yardımcı olmaktır.

Psikodinamik terapinin “dinamik” kelimesi, bireyin bilinçdışı süreçlerinin aktif ve sürekli değişken olduğuna vurgu yapar. “Psikoterapi” terimi ise bu dinamik süreçlerin iyileştirilmesi ve dengelenmesi amacıyla yapılan tedavi sürecine işaret eder. Dolayısıyla, psikodinamik psikoterapi terimi, zihin ve ruhun derin yapılarındaki dinamik güçlerin ortaya çıkarılması ve iyileştirilmesi anlamını taşır.

Psikodinamik Terapi Ne Zaman Kullanılır?

Psikodinamik terapi, öncelikle depresyonun ve diğer ciddi psikolojik bozuklukların tedavisinde kullanılır; özellikle de yaşamda anlam duygusunu yitirmiş ve kişilerarası ilişkiler kurmakta ya da sürdürmekte güçlük yaşayan bireylerde etkilidir. Araştırmalar, psikodinamik terapinin sosyal anksiyete bozukluğu, yeme bozuklukları, ağrı ile ilişkili sorunlar, ilişki güçlükleri ve diğer çeşitli ruhsal sorun alanlarında da etkili bir biçimde uygulanabildiğini göstermektedir.

Psikodinamik terapi çocuklarla ve ergenlerle de kullanılabilir; ayrıca borderline kişilik bozukluğu olgularında da yararlıdır. Buna karşılık, psikoz, travma sonrası stres bozukluğu ve obsesif kompulsif bozukluk durumlarında bu terapi türüne daha seyrek başvurulmaktadır.

Araştırma bulguları, psikodinamik terapinin bilişsel davranışçı terapi gibi yaklaşımlar kadar kalıcı etkilere sahip olabildiğini ortaya koymaktadır.

Psikodinamik Terapi İçin Kimler Uygun Adaydır?

Kendisi üzerine düşünebilme kapasitesine sahip olan ve kendisi ile davranışları hakkında içgörü kazanmayı amaçlayan bireyler bu terapi türü için en uygun adaylardır.

Yaşam öykülerini derinlemesine ele almakla ilgilenmeyen kişiler ise bilişsel davranışçı terapi gibi yaklaşımlar için daha uygun adaylardır.

Kısa süreli psikodinamik terapi 25 seansla sınırlı olabilir; ancak çoğu zaman daha uzun soluklu bir süreçtir ve zaman açısından özellikle sınırlı olacak biçimde yapılandırılmış olan BDT türleriyle karşıtlık gösterir.

Psikodinamik Terapi İle Psikanalitik Terapi Arasındaki Fark Nedir?

Her ikisi de, diğer terapi türlerine kıyasla, intrapsişik süreçlere ve yaşantının bilinçdışı düzeyde işlenmesine daha fazla odaklanan konuşma temelli terapi biçimleridir.

Bununla birlikte psikodinamik terapi, erken yaşam deneyimlerinden kaynaklanabilecek meseleleri derinlemesine incelemekten ziyade, sorun çözmeye ve terapötik sonuçlara daha fazla yönelir.

Seans sıklığı ve toplam seans sayısı açısından psikodinamik terapi genellikle psikanalitik terapiden daha kısadır; ancak bu durum her zaman geçerli değildir.

Psikodinamik Terapiden Neler Beklenir?

Terapistin yardımıyla hasta, aklına gelen her şey hakkında -buna mevcut güçlükler, korkular, arzular, düşler ve fanteziler de dahildir- serbestçe konuşmaya teşvik edilir. Amaç yalnızca belirtilerde bir gerileme sağlamak değil; aynı zamanda öz-değer duygusunda artış, hastanın kendi yetenek ve kapasitesini daha iyi kullanabilmesi ve daha doyum verici ilişkiler geliştirme ve sürdürme becerisinde ilerleme gibi kazanımlar elde etmektir. Bazı kişiler psikodinamik terapiye daha kısa süre devam ederken, bazıları için süreç daha uzun olabilir; hastalar tedavinin farklı aşamalarında fayda deneyimleyebilirler.

Psikodinamik Terapide Serbest Çağrışım Kullanılır mı?

Serbest çağrışım, psikanalitik terapinin kurucusu olan Sigmund Freud tarafından geliştirilmiştir. Bu yöntemde hastadan, zihnine gelen rastlantısal düşünceleri kendiliğinden ve özgürce ifade etmesi istenir; bazen terapist serbest çağrışımı başlatmak için bir hastaya sözcük ya da bir uyarıcı verebilir. Hastalar ayrıca utanma duygusunu ve kendini sansürleme eğilimini bir kenara bırakmaya teşvik edilir. Terapist ise hastanın geçmişinden bastırıyor olabileceği unsurları ve bunların bugünkü davranışlarını nasıl etkilediğini anlamaya çalışır.

Psikodinamik Terapide Rüya Analizi Kullanılır mı?

Rüya analizi, hem psikanalitik hem de psikodinamik terapilerde kullanılan bir tekniktir. Bu tekniğin, hastanın bilinçdışına ulaşmayı ve gizli kalmış korkuları, arzuları ve güdülenmeleri açığa çıkarmayı sağladığı düşünülür. Rüyalar yargılayıcı değildir ve savunmalarla aynı ölçüde yapılandırılmadıkları için, bireyin uzun süredir gömülü kalmış düşünce ve duygularına ulaşmasına olanak tanır. Bu sürecin, anlam ve hakikatin ortaya çıkarılmasına hizmet ettiği kabul edilir.

Psikodinamik Terapide Aktarım Ortaya Çıkar mı?

Hasta, eşine ya da ebeveynine yönelik duygularını terapiste yönelttiğinde, bu durum kişinin söz konusu yakın ilişki tarafından nasıl etkilendiğini anlamasına olanak sağlar. Hasta düşmanlık, hayranlık ya da çok çeşitli başka duyguları terapiste aktarabilir. Bu süreç, bireyin kendi ilişki örüntülerini görünür kılabilir ve bu örüntülerin nasıl ele alınabileceğine dair önemli bir çalışma alanı sunar.

Psikodinamik Terapide Rorschach Testi Kullanılır mı?

Rorschach testi terapötik süreçlerde kullanılmış olmakla birlikte, etkililiği uzun süredir tartışma konusudur. Test, aynı zamanda güzel sanatlar eğitimi de almış olan İsviçreli psikiyatrist ve psikanalist Hermann Rorschach’ın adını taşır. Mürekkep lekelerinden oluşan bu testte hastadan gördüklerini yorumlaması istenir; bu yolla terapistin kişinin kişilik özelliklerini ve duygusal durumunu anlamasına yardımcı olacağı düşünülür. Bununla birlikte, farklı terapistlerin farklı sonuçlara ulaşabilmesi nedeniyle testin öznel olduğu ve nesnellikten uzak kaldığı yönünde eleştiriler yapılmıştır.

Psikodinamik Terapi Nasıl Çalışır?

Psikodinamik terapinin diğer terapi türlerinden ayrılmasını sağlayan kuramlar ve teknikler; hastanın kişilerarası yaşantılarını ve ilişkilerini geliştirmek amacıyla olumsuz ve birbiriyle çelişen duygular ile bastırılmış duygulanımların fark edilmesine, kabul edilmesine, anlaşılmasına, ifade edilmesine ve aşılmasına odaklanır. Bu süreç, geçmişte bastırılmış duyguların güncel karar verme süreçlerini, davranışları ve ilişkileri nasıl etkilediğini anlamaya yardımcı olmayı da içerir.

Psikodinamik terapi ayrıca sosyal güçlüklerinin kökenlerinin farkında olan ve bunları anlayan, ancak sorunlarını kendi başına aşmakta zorlanan kişilere de destek olmayı amaçlar.

Hastalar, erken dönem yaşantılar ve duyguların derinlemesine keşfi ve analizi aracılığıyla mevcut güçlüklerini çözümlemeyi ve güncel ilişkilerindeki davranışlarını değiştirmeyi öğrenirler.

Bir Psikodinamik Terapistte Nelere Dikkat Edilmelidir?

Olası terapistinizi yüz yüze ya da video/telefon görüşmesi yoluyla önceden değerlendirmek iyi bir fikirdir. Bu ilk tanışma sırasında terapiste şu soruları yöneltebilirsiniz:

• Sizin özel güçlükleriniz konusunda size nasıl yardımcı olabilir?
• Bu tür bir sorunla daha önce çalışmış mı?
• Çalışma biçimi (terapötik süreci nasıl yürüttüğü) nasıldır?
• Tedavinin öngörülen süresi ve zaman çerçevesi nedir?

Psikodinamik Terapist Kimdir Ve Seçimde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Psikodinamik terapist; ruh sağlığı ya da tıp alanında lisanslı, deneyimli bir psikolog, psikolojik danışman, sosyal hizmet uzmanı, psikoterapist veya başka bir ruh sağlığı profesyonelidir. Uygun eğitim geçmişine ve ilgili klinik deneyime sahip birini bulmanın yanı sıra, kişisel sorunlarınızı konuşurken kendinizi rahat hissedebileceğiniz bir terapist seçmek önemlidir.

Psikodinamik terapist; bireyin düşüncelerini, duygularını, yaşantılarını, erken dönem deneyimlerini ve sahip olduğu inançları birlikte gözden geçirir. Güncel psikodinamik kuram ve terapötik tekniklere yönelik eğitim ve sertifikasyon programları da bulunmaktadır.

Ayrıca, tüm terapi türlerinin sigorta kapsamında olmadığını unutmamak gerekir; bu konuda bilgi almak için sigorta şirketnizle iletişime geçmeniz önerilir.

Referanslar

Gabbard, Glen O. Psychodynamic Psychiatry in Clinical Practice. American Psychiatric Publishing, 2014.

Etimolojik kaynak: Harper, Douglas. “Psycho-, Dynamic, Therapy.” Online Etymology Dictionary. https://www.etymonline.com/

McWilliams, Nancy. Psychoanalytic Diagnosis: Understanding Personality Structure in the Clinical Process. Guilford Press, 2011.

Shedler, J. (2010). “The Efficacy of Psychodynamic Psychotherapy.” American Psychologist, 65(2), 98-109.

Shedler, J. The Efficacy of Psychodynamic Psychotherapy. American Psychologist. February-March 2010;65(2):98–109

Khantzian, E.J. Reflections on treating addictive disorders: a psychodynamic perspective. American Journal on Addictions. May-June 2012;21:274–279.

Driessen, E., Van, H.L., Don, F.J., et al. The efficacy of cognitive-behavioral therapy and psychodynamic therapy in the outpatient treatment of major depression: a randomized clinical trial. American Journal of Psychiatry. September 2013;170(9):1041–1050.

Leichsenring, F., Salzer, S., Beutel, M.E., et al. Long-term outcome of psychodynamic therapy and cognitive-behavioral therapy in social anxiety disorder. American Journal of Psychiatry. October 2014;171(10):1074–1082.

Stefini, A., Salzer, S., Reich, G., et al. Cognitive-behavioral and psychodynamic therapy in female adolescents with bulimia nervosa: A randomized controlled trial. Published online February 10, 2017.

Knekt, P., Lindfors, O., Harkanen, T., Valikoski, M. Randomized trial on the effectiveness of long- and short-term psychodynamic psychotherapy and solution-focused therapy on psychiatric symptoms during a 3-year follow-up. Psychological Medicine. May 2008;38(5):689–703. Epub Nov 16, 2007.

Stefini, A., Salzer, S., Reich, G., et al. Cognitive-behavioral and psychodynamic therapy in female adolescents with bulimia nervosa: A randomized controlled trial. Published online February 10, 2017.

Knekt, P., Lindfors, O., Harkanen, T., Valikoski, M. Randomized trial on the effectiveness of long- and short-term psychodynamic psychotherapy and solution-focused therapy on psychiatric symptoms during a 3-year follow-up. Psychological Medicine. May 2008;38(5):689–703. Epub Nov 16, 2007.